LIMANG TAON AKONG ININSULTO NG MGA ITALIAN KONG BIYENAN SA WIKA NILA DAHIL AKALA NILA AY BOBA AKO… NGUNIT NANG GABING IPAGTAPAT KONG BUNTIS AKO, GINAMIT KO ANG KANILANG WIKA UPANG TULUYAN SILANG PATAHIMIKIN!
KABANATA 1: Ang Nakangiting “Cameriera”
Ako si Clara, tatlumpung taong gulang. Limang taon na kaming kasal ng asawa kong si Marco, isang Italian-Filipino na lumaki sa Milan ngunit nagpasyang magnegosyo rito sa Pilipinas. Mahal na mahal ko si Marco, ngunit ang pamilya niya—lalo na ang kanyang inang si Signora Isabella at kapatid na si Francesca—ay tila galing sa isang kabanata ng impyerno.
Tuwing Linggo, may tradisyon kaming Sunday Family Dinner sa aming bahay. Ako ang nagluluto, nag-aayos ng mesa, at nagsisilbi sa kanila. Sa loob ng limang taon, ginawa nila akong katatawanan. Dahil alam nilang lumaki ako sa probinsya at Ingles at Tagalog lang ang madalas kong gamitin, malaya silang nag-uusap at nang-iinsulto sa akin gamit ang wikang Italyano (Italian), sa mismong harapan ko pa.
“Guarda come si veste. Sembra una povera cameriera,” (Tingnan mo kung paano siya manamit. Mukha siyang kawawang katulong), madalas na bulong ni Francesca sa kanyang ina habang nag-aabot ako ng wine.
“Sì. Marco poteva avere di meglio. È solo una cercatrice d’oro,” (Oo. Sana mas maganda ang nakuha ni Marco. Isa lang siyang gold digger), sagot naman ng biyenan ko sabay tawa.
Sa tuwing magtatawanan sila, ngumingiti lang ako at nagtatanong, “Masarap po ba ang pagkain?” Sasagot sila ng pekeng “Yes, Clara, very good,” sa sirang Ingles. Inakala nilang napakaboba ko. Inakala nilang hindi ko naiintindihan ang bawat kutsilyong ibinabaon nila sa likod ko.
KABANATA 2: Ang Lihim na Sandata
Ang hindi alam nina Signora Isabella at Francesca, nag-aral ako ng wikang Italyano noong nasa kolehiyo pa ako bilang elective. At noong unang taon ng kasal namin ni Marco, palihim akong kumuha ng advanced online language courses upang sana ay mapalapit ang loob ko sa kanila.
Ngunit nang matutunan ko ang wika at simulang maintindihan ang mga pinag-uusapan nila, natuklasan ko ang kanilang tunay na kulay. Napagpasyahan kong itago ang kakayahan ko. Ginamit ko ang aking pananahimik upang mangalap ng impormasyon.
Nang mga sumunod na taon, kabisado ko na ang bawat insulto. Narinig ko kung paano nila pagtawanan ang pamilya ko sa Pilipinas, kung paano nila pintasan ang luto ko kahit inuubos naman nila, at ang pinakamasakit sa lahat: ang pagnanais nilang hiwalayan ako ni Marco. Si Marco naman, na madalas ay nasa labas kasama ang kanyang ama kapag nag-uusap ang mga babae, ay walang kaalam-alam sa kalupitan ng ina at kapatid niya.
Ngunit nagbago ang lahat nang makita ko ang dalawang pulang linya sa pregnancy test.
Buntis ako. Sa sandaling iyon, napagtanto kong tapos na ang pagiging mabait ko. Hindi ko hahayaang lumaki ang anak ko sa paligid ng mga taong palihim na nilalason ang pagkatao ng kanyang ina. Oras na para magtuos.
KABANATA 3: Ang Huling Hapunan
Ginanap ang isa na namang Sunday Dinner. Nagluto ako ng paborito nilang Osso Buco at Risotto. Bago pa man magsimula ang hapunan, sinabi ko kay Marco na may mahalaga akong sasabihin sa pamilya mamaya. Akala niya ay tungkol lang ito sa bagong negosyo.
Habang kumakain, nagsimula na naman ang mag-ina.
“Questa carne è troppo dura. Non imparerà mai a cucinare,” (Masyadong matigas ang karneng ito. Hindi na siya matututong magluto), reklamo ni Signora Isabella.
Tumawa si Francesca. “Mamma, cosa ti aspetti? I suoi geni sono scadenti. Spero che non abbiano mai figli. Un bambino con lei sarebbe un disastro,” (Mamma, ano’ng inaasahan mo? Mababa ang kalidad ng genes niya. Sana hindi na sila magkaanak. Isang sakuna ang magkaroon ng bata na galing sa kanya.)
Napatigil ako sa paghiwa ng karne. Heto na. Ang insultong hindi ko palalampasin. Tiningnan ko si Marco, na kasalukuyang nakikipag-usap sa kanyang ama at hindi narinig ang sinabi ni Francesca.
Tumayo ako. Kumuha ako ng tinidor at marahang pinalo ito sa aking baso upang kunin ang atensyon ng lahat. Ting. Ting. Ting.
“Excuse me, everyone. May gusto sana akong i-announce,” nakangiti kong simula. Tumahimik ang buong mesa. Tumingin sa akin sina Signora Isabella na may halong pagkabagot.
“First of all, I want to thank you all for the past five years. It has been… educational,” sabi ko, habang unti-unting nawawala ang tamis ng aking ngiti at napapalitan ng yelo.
KABANATA 4: Ang Pagsabog sa Wikang Italyano
Huminga ako nang malalim, tinitigan nang diretso sa mga mata ang biyenan ko, at sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, nagsalita ako gamit ang kanilang wika. Ang punto ko ay perpekto, matalim, at walang bahid ng pag-aalinlangan.
“Per cinque anni, mi avete scambiato per una sciocca. Avete sorriso al mio viso mentre mi chiamavate ‘cameriera’ e ‘cercatrice d’oro’ alle mie spalle.”
(Para sa limang taon, napagkamalan niyo akong isang boba. Ngumiti kayo sa harap ko habang tinatawag niyo akong ‘katulong’ at ‘gold digger’ patalikod.)
Nalaglag ang panga ni Francesca. Nabitawan ni Signora Isabella ang kanyang tinidor. CLANG. Namutla silang dalawa, tila mga multong nahuli sa liwanag.
Napatayo si Marco, gulat na gulat. “C-Clara? Nagsasalita ka ng Italian?”
Hindi ko pinansin si Marco. Nanatiling nakapako ang matalim kong tingin kay Francesca. Ipinagpatuloy ko.
“Francesca, hai appena detto che speri che Marco e io non abbiamo mai figli, perché i miei ‘geni sono scadenti’? Bene, ho una brutta notizia per te.” >
(Francesca, kasasabi mo lang na sana hindi kami magkaanak ni Marco dahil ‘mababa ang kalidad ng genes’ ko? Pwes, may masama akong balita sa’yo.)
Kinuha ko ang maliit na kahon sa bulsa ko at itinapon ito sa gitna ng mesa. Bumukas ito, nagpapakita ng isang positive pregnancy test at ang kopya ng aking ultrasound.
“Sono incinta,” (Buntis ako), mariin kong deklarasyon. “At naiintindihan ko ang bawat nakakadiring salitang lumabas sa bibig ninyo simula pa noong Unang Araw.”
KABANATA 5: Ang Pagguho ng Kanilang Kayabangan
Nanginig ang labi ni Signora Isabella. “C-Clara… noi… stavamo solo scherzando…” (Clara… kami… nagbibiro lang kami…)
“Jokes are supposed to be funny, Isabella. The only joke here is your manners,” balik ko sa Ingles, malamig at matigas.
Lumingon ako kay Marco. “Marco, buntis ako. Pero ngayon pa lang, linawin na natin ito. Ang pamilyang ito na nilalait ang pagkatao ko sa loob ng sarili kong pamamahay ay hindi na kailanman tatapak dito.”
Tiningnan ni Marco ang kanyang ina at kapatid, ang mukha niya ay namumula sa matinding galit at kahihiyan nang mapagtanto niya kung ano ang ginawa nila sa akin.
“Ma? Francesca? Totoo ba ‘yon?! Nilalait niyo ang asawa ko rito mismo sa bahay niya?!” sigaw ni Marco.
Walang makasagot sa dalawa. Nakayuko lamang sila, hiyang-hiya, at hindi makatingin sa amin.
“Get out,” utos ni Marco sa kanila, nanginginig ang boses. “Lumabas kayo ng bahay namin. Ngayon din.”
KABANATA 6: Ang Reyna ng Tahanan
Dali-daling nag-impake ng kanilang mga gamit ang aking biyenan at hipag. Habang naglalakad sila palabas ng pinto, nakayuko at walang naibuga, humabol ako ng isang huling salita.
“Arrivederci. E non tornate mai più,” (Paalam. At huwag na kayong babalik kailanman.)
Nang isara ni Marco ang pinto, niyakap niya ako nang mahigpit at umiyak, humihingi ng tawad dahil hindi niya naprotektahan ang asawa niya mula sa sarili niyang pamilya. Sinabi ko sa kanya na tapos na ang laban, at ngayon, kami na lang ang gagawa ng sarili naming pamilya.
Mula sa gabing iyon, hindi na muling nakatapak sina Signora Isabella at Francesca sa aming bahay. Ipinanganak ko ang isang malusog na sanggol na lalaki, at pinalalaki namin siya sa isang tahanang puno ng pagmamahal, respeto, at higit sa lahat—kung saan ang wikang Italyano ay ginagamit para sa pagmamahal, at hindi na kailanman para sa pang-iinsulto.
