SA ARAW NG PAGBASA NG HULING HABILIN, KINUHA NG MGA SAKIM KONG KAMAG-ANAK ANG MILYUN-MILYONG DOLYAR AT INIWAN SA AKIN ANG ISANG BULOK NA BAHAY NA WALANG MAY GUSTO… NGUNIT ANG NADISKUBRE KO SA LOOB NITO AY TULUYAN NILANG PINAGSISIHAN HABANG-BUHAY!
Tahimik at malamig ang loob ng malawak na opisina ni Attorney Valderama, ngunit ramdam na ramdam ang mainit na tensyon sa pagitan ng mga taong naroroon. Ito ang araw ng pagbasa ng huling habilin ng aking lolo na si Don Anastacio, isang bilyonaryong negosyante.
Ako si Elias. Dahil isa lamang akong anak sa labas ng yumaong panganay ni Lolo, palagi akong itinuturing na itim na tupa ng pamilya. Subalit, noong mga panahong may sakit si Lolo at nakaratay sa higaan, ako lamang ang nag-alaga sa kanya. Ang aking mga tiyahin at tiyuhin? Nagpapakasaya sila sa ibang bansa at naghihintay na lamang na malagutan ng hininga ang matanda upang makuha ang kanilang mana.
Nagsimulang magbasa si Attorney Valderama. Kislap ng kasakiman ang makikita sa mga mata nina Tita Carmen at Tito Ramon.
“Para sa aking anak na si Carmen, iniiwan ko ang limang milyong dolyar na cash at ang mansion sa lungsod,” basa ng abogado. Napatili sa tuwa si Tita Carmen.
“Para sa aking anak na si Ramon, iniiwan ko ang shipping company at pitong milyong dolyar sa bank accounts,” patuloy ng abogado. Napangisi si Tito Ramon at mapagmataas na humalukipkip.
Pagkatapos ay tumingin sa akin si Attorney Valderama. Bumuntong-hininga siya. “At para sa aking apong si Elias… iniiwan ko ang Villa Consuelo.”
Isang nakakabinging katahimikan ang bumalot sa kwarto, bago ito binasag ng malakas na tawanan ng aking mga kamag-anak.
“Ang Villa Consuelo?! Iyong bulok at inabandonang bahay sa probinsya?!” humahalakhak na sabi ni Tito Ramon. “Diyos ko, Elias! Wala nang bubong ang bahay na ‘yon! Puno ng anay at damo! Imbes na pamana, sakit sa ulo at malaking gastos pa ang ibinigay sa’yo ng Lolo mo!”
“Bagay lang ‘yan sa kanya. Hampas-lupa sa isang bulok na bahay,” nakangising dagdag ni Tita Carmen. “Swerte mo pa nga at may nakuha ka, kahit basura na.”
Wala akong isinagot. Tinanggap ko ang lumang selyadong sobre na naglalaman ng titulo ng lupa. Para sa akin, hindi pera ang mahalaga. Ang Villa Consuelo ay ang lugar kung saan ako madalas dalhin ni Lolo noong bata pa ako. Puno ito ng magagandang alaala.
Ang Pagbisita sa Bulok na Bahay
Kinabukasan, bumiyahe ako papunta sa probinsya upang tingnan ang Villa Consuelo. Tama nga ang mga sinabi nila. Ang bahay ay halos gumuho na. Ang mga bintana ay basag, ang pintura ay tuklap-tuklap, at ang sahig na gawa sa kahoy ay umuugong sa bawat hakbang ko.
Sinimulan kong linisin ang paligid. Habang nagwawalis ako sa lumang library ni Lolo, napansin ko ang isang malaking bookshelf na nakadikit sa pader. Dahil inaanay na ang ilalim nito, bumigay ang isang bahagi ng kahoy. Nang silipin ko ito, napansin kong may isang bakal na keyhole na nakatago sa likod ng pader.
Kinuha ko ang lumang susi na ibinigay sa akin ni Attorney Valderama na nakakabit sa titulo. Ipinasok ko ito sa butas at inikot. Nakarinig ako ng malakas na lagitik. Dahan-dahan, bumukas ang buong bookshelf na parang isang pinto, naglalantad sa isang madilim at lihim na kwarto.
Bumilis ang tibok ng puso ko. Pumasok ako sa loob dala ang aking flashlight. Nang buksan ko ang ilaw, muntik na akong himatayin sa aking nakita.
Ang kwarto ay isang dambuhalang vault. Sa gitna nito ay may mga hilera ng mga bakal na kahon. Nang buksan ko ang isa, nasilaw ako sa kislap ng ginintuang kulay. Puno ito ng mga gold bars. Sa kabilang kahon, may mga uncut diamonds at mga pambihirang antigong alahas na nagkakahalaga ng daan-daang milyong dolyar.
Ngunit ang pinakamahalagang nadiskubre ko ay isang sulat na nakapatong sa isang maliit na mesa sa gitna ng kwarto. Nakapangalan ito sa akin.
“Mahal kong Elias,” panimula ng sulat sa pamilyar na sulat-kamay ni Lolo Anastacio.
“Kung nababasa mo ito, ibig sabihin ay tinanggap mo nang buong puso ang aking pamana nang walang reklamo. Patawad kung kinailangan kong maglihim. Ang mga tiyahin at tiyuhin mo ay sakim at walang pakialam sa akin. Ibinigay ko sa kanila ang mga milyon at ang kumpanya dahil ang totoo… ang mga iyon ay baon sa utang.”
Nanlaki ang mga mata ko sa binabasa ko.
“Ang shipping company na ibinigay ko kay Ramon ay may kasong tax evasion at may utang na $20 million sa bangko. Ang mansion naman ni Carmen ay nakasanla at malapit nang i-foreclose. Ibinigay ko sa kanila ang isang sumasabog na bomba ng utang bilang parusa sa kanilang kasakiman.”
“Ang tunay kong yaman, ang mga ginto at diyamanteng inipon ko sa buong buhay ko, ay itinago ko rito sa Villa Consuelo. Bukod pa diyan, ang lupaing kinatatayuan ng bahay na ito ay lihim na binili ng gobyerno para sa isang bagong International Airport sa halagang $100 Million. Sayo na ang lahat ng ito, apo. I-enjoy mo ang buhay na nararapat sa’yo.”
Napaluha ako. Lolo Anastacio, kahit sa huling sandali, inisip niya ang kinabukasan ko at binigyan ng leksyon ang mga taong umabuso sa kanya.
Ang Pagbagsak ng mga Sakim
Apat na buwan ang lumipas. Katulad ng nakasulat sa liham, gumuho ang mundo nina Tita Carmen at Tito Ramon.
Naging laman sila ng mga balita. Idineklarang bankrupt ang shipping company ni Tito Ramon. Dahil nakapangalan na sa kanya ang negosyo, siya ang hinabol ng mga bangko at inilit ang lahat ng kanyang personal na pera pambayad sa utang. Si Tita Carmen naman ay pinalayas sa mansion matapos itong kunin ng gobyerno dahil sa daan-daang milyong hindi nabayarang buwis. Wala silang natira kundi mga damit sa kanilang likod.
Samantala, lumabas sa balita ang bilyun-bilyong pisong deal sa pagitan ko at ng isang mega-corporation para sa pagpapatayo ng airport sa aking lupain. Ako ngayon ang isa sa pinakabatang bilyonaryo sa bansa, naninirahan sa isang luxury penthouse sa lungsod.
Isang hapon, nakatanggap ako ng abiso mula sa security guard ng aking condominium. May mga bisita raw ako. Nang silipin ko sa CCTV, nakita ko sina Tita Carmen at Tito Ramon. Gusgusin, umiiyak, at nagmamakaawa sa guard na papasukin sila.
“Elias! Pamangkin! Parang awa mo na, tulungan mo kami!” sigaw ni Tita Carmen habang nakatingin sa camera. “Wala na kaming makain! Pamilya tayo, Elias!”
“Kaunting balato lang mula sa nabenta mong lupa! Kahit isang milyon lang para makapagsimula kami ulit!” umiiyak na luhod ni Tito Ramon.
Kinuha ko ang intercom at malamig na nagsalita. “Pamilya? Noong pinagtatawanan ninyo ako dahil sa bulok na bahay, pamilya ba ang turing ninyo sa akin? Ibinigay sa inyo ni Lolo ang nararapat sa inyo. Ibinigay niya sa akin ang nararapat sa akin. Ngayon, lasapin ninyo ang pamanang utang ninyo.”
Pinatay ko ang intercom at inutusan ang mga guards na kaladkarin sila palabas ng premises.
Habang umiinom ako ng kape sa aking balkonahe at pinapanood ang paglubog ng araw, napangiti ako. Ang kasakiman ay laging may katumbas na kabayaran, at minsan, ang pinakamalaking kayamanan ay natatagpuan sa mga bagay na itinuturing ng iba na walang halaga.
